Ciągłe zmęczenie, dolegliwości trawienne, podrażniona skóra, grzybice intymne i silna ochota na słodycze. To niektóre z problemów, które Candida i inne grzyby mogą spowodować, jeśli dostaną możliwość nadmiernie się rozrosnąć w organizmie.
Candida to rodzaj drożdżaków, który naturalnie występuje w naszej florze jelitowej. Najczęściej spotykana jest Candida albicans, obecna u większości zdrowych osób. W normalnych ilościach wspiera trawienie.[1,2] Jeśli jednak mikroflora jelitowa jest zaburzona, ten oportunistyczny grzyb może wykorzystać okazję, aby się rozprzestrzenić i stać się naprawdę uciążliwy w całym organizmie.
Infekcje grzybicze co roku dotykają ponad miliarda ludzi na świecie, a badania wskazują, że problem ten wciąż narasta.[3,4] Zakażenia grzybicze najczęściej pojawiają się w jelitach oraz w drogach moczowych lub okolicach intymnych[5,6], ale mogą też umiejscawiać się w nosie, uszach, jamie ustnej i gardle, na paznokciach oraz na skórze – zwłaszcza tam, gdzie jest wilgoć.
U osób z prawidłowo funkcjonującym lub umiarkowanie osłabionym układem odpornościowym zakażenie Candida jest zwykle powierzchowne i niezagrażające życiu, choć może być trudne do wyleczenia.
Osoby ze znacznie obniżoną odpornością mogą natomiast doświadczyć głębszego zakażenia Candida, które może rozprzestrzenić się do tego stopnia, że przedostaje się do krwi (sepsa) lub atakuje kluczowe narządy, takie jak serce, płuca czy mózg. Wówczas może powodować poważne objawy. W rzadkich przypadkach taka układowa infekcja może nawet prowadzić do śmierci.[7]
Dlaczego dochodzi do przerostu candida?
Istnieje wiele czynników, które mogą zaburzać równowagę naszej mikroflory. Nadużywanie antybiotyków jest częstą przyczyną, ale problem wiąże się także ze stresem oraz wysokim spożyciem cukru i żywności typu fast food. Palenie tytoniu i leki immunosupresyjne (na przykład kortyzon) to inne częste przyczyny przerostu candida.[8,9]
Grzybice okolic intymnych są bardzo częste wśród kobiet w wieku rozrodczym. Badania sugerują, że aż 75 procent kobiet może przynajmniej raz w życiu doświadczyć takiej infekcji.[10] Jednym z powodów mogą być wahania poziomu hormonów, między innymi z powodu tabletek antykoncepcyjnych i innych metod antykoncepcji, które zwiększają podatność.[11] Candida wiąże się również z chorobami układu pokarmowego, takimi jak IBS, oraz niektórymi reakcjami alergicznymi.[12,13]
Pacjenci z astmą, którzy inhalują spraye z kortyzonem, mają większe ryzyko zakażenia Candida w gardle i jamie ustnej. Dlatego po każdym użyciu takiego sprayu ważne jest płukanie ust. Przy łagodnych dolegliwościach można spróbować regularnie płukać gardło i/lub usta odrobiną ekologicznego oleju kokosowego lub ekologicznej oliwy z oliwek wymieszanej z jedną lub dwiema kroplami olejku eterycznego z goździka.[14] Można także dodać kroplę Iosoljod do oleju kokosowego przed płukaniem. Pamiętaj, że olejku eterycznego nie należy połykać – trzeba go wypluć.
Ponieważ drożdżaki lubią cukier, diabetycy mają większe ryzyko przerostu candidy. U osób z cukrzycą poziom cukru jest wyższy we krwi, ale także w błonach śluzowych i w ślinie.[15]
Syndrom Candida – przerost candida
Nie ma wątpliwości, że zakażenie Candida (kandydoza) jest stanem medycznym. Istnieją jednak teorie, że można rozwinąć tzw. syndrom Candida – przewlekły, niskiego stopnia przerost Candida albicans powodujący niespecyficzne objawy. Dolegliwości mogą obejmować wszystko: od przewlekłego zmęczenia, drażliwego jelita, nawracających grzybic, obniżonego nastroju, mgły mózgowej, silnego stresu, silnej ochoty na słodycze, nadwrażliwości na pokarmy, problemów skórnych po bóle stawów. W medycynie konwencjonalnej nie jest to uznana jednostka chorobowa.
Autorem koncepcji syndromu Candida jest lekarz William Crook, który w 1986 roku opublikował książkę The Yeast Connection. Książka częściowo opiera się na badaniach lekarza Oriana Trussa z 1978 roku.[16] Zgodnie z teorią Crooka przerost candidy w jelicie może prowadzić do pogorszenia struktury błony śluzowej jelit, tak że obce cząsteczki, które normalnie powinny zostać wydalone, mogą przedostawać się do krwiobiegu i wywoływać reakcje immunologiczne w organizmie.[17]
Nie ma wielu badań dotyczących związku między niskiego stopnia przerostem candidy a przewlekłymi problemami zdrowotnymi, ale kilka z nich wspiera możliwe powiązania z chorobami takimi jak IBS i zespół przewlekłego zmęczenia.[18] Szczególnie jedno badanie wykazało, że pacjenci spełniający kryteria syndromu Candida odczuli istotną poprawę w porównaniu z grupą kontrolną otrzymującą placebo, gdy byli leczeni przeciwgrzybiczym lekiem nystatyną.[19]
Wielu lekarzy, w tym William Crook, opublikowało również szczegółowe raporty, w których opisano poprawę jakości życia u pacjentów leczonych z powodu podejrzewanego syndromu Candida.[20,21]
Ostatnio ukazał się przegląd badań dotyczących przerostu grzybów w jelicie cienkim, stanu nazywanego SIFO (small intestinal fungal overgrowth).[22] Autorzy omawiają w nim dwa badania, w których wykazano, że nieco ponad jedna czwarta uczestników, wszyscy z niewyjaśnionymi dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, cierpiała na SIFO. Sugeruje to, że całkiem sporo osób może mieć problem z niskiego stopnia przerostem grzybów, który bywa mylony z czymś innym albo całkowicie przeoczany.
Według innego badania nawet normalna obecność drożdżaków w jelitach może nasilać chorobę wątroby związaną z alkoholem, co może oznaczać, że niektóre stany są bardziej wrażliwe na drożdżaki niż inne.[23]
Jak sprawdzić, czy masz przerost candida?
Ponieważ objawy przerostu candidy są tak niespecyficzne, istnieje ryzyko, że diagnoza ta bywa używana jako „kosz na wszystko” dla różnych dolegliwości i że umyka rzeczywista przyczyna, którą mogą być na przykład przerost bakterii w jelicie cienkim (SIBO), zakażenie pasożytnicze lub zapalne choroby jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Dlatego ważne jest, aby dotrzeć do sedna problemu poprzez odpowiednie badania. Nie wystarczy po prostu napluć do szklanki wody i obserwować, czy ślina „ciągnie się”, gdy opada na dno, jak niektórzy twierdzą.
Istnieją badania kału, które mogą wykryć przerost candidy. Można je zamówić w wyspecjalizowanych laboratoriach, takich jak Genova Diagnostics czy BioHealth. Najlepiej skontaktować się z lekarzem medycyny funkcjonalnej, który pomoże w doborze testu i zaplanowaniu spersonalizowanego leczenia. Napisz do nas na [email protected], a pomożemy Ci dalej, przesyłając protokół Candida, który możesz najpierw wypróbować.
Możesz także wykonać test kwasów organicznych (Great Plains Laboratory lub Genova Organix Profile). Test ten nie jest stosowany w medycynie konwencjonalnej i dlatego bywa uznawany za kontrowersyjny. Jednak kompetentny lekarz lub terapeuta może mieć z niego dużą korzyść, między innymi dzięki markerowi d-arabinitol, który może wskazywać na przerost grzybów. D-arabinitol jest używany jako marker w niektórych szpitalach do diagnozowania układowego zakażenia Candida.[24]
Jak leczyć niskiego stopnia przerost candida?
Zakładając, że nie masz poważnych problemów z przerostem candidy, które wymagają opieki medycznej, możesz na początek wypróbować następujące trzy kroki.
Krok 1 – Zmień dietę, aby pozbyć się candida
Wysokie spożycie cukru i szybkich węglowodanów w diecie wiąże się z przerostem candidy w pochwie[25] i w przewodzie pokarmowym[26]. Istnieją także badania laboratoryjne sugerujące, że duży udział cukru osłabia odpowiedź układu odpornościowego na candidę.[27] Dlatego ważne jest wyeliminowanie słodyczy i jedzenie żywności bogatej w składniki odżywcze, ponieważ niedoborowa dieta również jest czynnikiem ryzyka zarówno infekcji bakteryjnych, jak i grzybiczych.[28]
Zgodnie z tradycyjną medycyną chińską (TCM) przerost grzybów wynika z nadmiaru wilgoci i chłodu w organizmie. Dlatego w TCM zaleca się głównie gotowane, ciepłe posiłki oraz produkty uznawane za „rozgrzewające”. Inne diety często polecane przy przeroście grzybów to FODMAP, protokół autoimmunologiczny (AIP) i dieta paleo. Dieta ketogeniczna nie jest zalecana, ponieważ zbyt mała ilość węglowodanów niestety zwiększa ryzyko bardziej agresywnej candidy.
Jeśli podejrzewasz przerost grzybów, istnieje wiele ważnych zaleceń dietetycznych. Napisz do nas na [email protected], aby otrzymać bezpłatny protokół Candida.
Krok 2 – Zwalcz grzyba
Na tym etapie stosuje się środki roślinne, zioła i składniki odżywcze o działaniu przeciwdrobnoustrojowym. Istnieje wiele opcji – poniżej kilka z najczęściej stosowanych.
Berberyna, aktywna substancja występująca m.in. w gorzkniku kanadyjskim (Hydrastis canadensis). Badania candidy hodowanej w płytkach Petriego (in vitro) pokazują, że berberyna ma silne działanie przeciwgrzybicze.[30] Ponieważ berberyna jest bardzo silna, zielarze zwykle zalecają krótszy czas stosowania, około 3–5 tygodni, a następnie przerwę trwającą parę tygodni. To samo dotyczy ekstraktów z innych ziół hamujących candidę, takich jak tymianek[31] i oregano[32].
Kwas laurynowy (lub monolauryna) i kwas kaprylowy – dwie kwasy tłuszczowe występujące w kokosie i orzechach palmowych. Olej kokosowy również jest często polecany, zarówno doustnie, jak i zewnętrznie. Badania in vitro nad candidą pokazują, że te kwasy tłuszczowe wykazują dobre działanie przeciwgrzybicze,[33] jednak badań z udziałem ludzi jest niewiele[34].
Kwas undekanowy (undecylenowy), który znajduje się w Undecylenic Acid – Undecylensyra, to nienasycony kwas tłuszczowy pozyskiwany z oleju z nasion rącznika. Może pomagać w równoważeniu mikroflory jelitowej i chronić przed przerostem grzybów.[35] W starszym badaniu okazał się sześciokrotnie skuteczniejszy przeciwko przeroście grzybów niż kwas kaprylowy.[36]
Goździk w formie ekstraktu olejowego wykazał dobrą skuteczność wobec Candida albicans, także szczepów opornych na leki, zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z lekami przeciwgrzybiczymi.[37]
Laktoferryna, białko obecne m.in. w mleku matki i ślinie. Najczęściej pozyskiwana jest od krów i wykazuje szerokie działanie antybakteryjne oraz hamujące candidę.[38]
Resweratrol, który znajduje się w Resveratrol Veri-te™, to związek obecny w skórkach winogron i w korze sosnowej. Wiele badań sugeruje, że ma on silne właściwości przeciwgrzybicze, a jedno z nich wskazuje ponadto, że resweratrol mógłby być bezpieczną i skuteczną alternatywą dla maści przeciwgrzybiczej (klotrymazol) do stosowania zewnętrznego.[39]
Olejek z drzewa herbacianego (tea tree). Badania na zwierzętach sugerują, że olejek z australijskiej rośliny Melaleuca alternifolia działa korzystnie w przypadku pochwowej kandydozy,[40] a także w jamie ustnej (wówczas płukano gardło kilkoma kroplami olejku w wodzie)[41]. Olejku tea tree nie wolno połykać, ponieważ może wywołać silne działania niepożądane, takie jak wymioty, biegunka i halucynacje; należy stosować go wyłącznie zewnętrznie.[42] Odradzamy również stosowanie olejku tea tree w okolicach intymnych.
Ekstrakt z czosnku może hamować tworzenie przez candidę tzw. biofilmu, który ułatwia jej przetrwanie. Dzięki temu zmniejsza się zdolność grzyba do rozwijania oporności na leki.[43] Wykazano także skuteczność czosnku w zakażeniach Candida w jamie ustnej i w okolicach intymnych.[44] Według badania klinicznego krem dopochwowy zawierający czosnek i tymianek był równie skuteczny jak krem dopochwowy z lekiem klotrymazolem.[45]
Krok 3 – Odbuduj mikroflorę jelitową, aby pozbyć się candida
Ostatni krok polega na przywróceniu prawidłowej mikroflory jelitowej poprzez powolne wprowadzanie błonnika i probiotyków.
Bakterie probiotyczne działające przeciw zakażeniom Candida to między innymi Saccharomyces boulardii, Lactobacillus rhamnosus i Lactobacillus reuteri. Dwie ostatnie wykazały szczególnie dobrą zdolność powstrzymywania niepożądanych bakterii i grzybów przed zasiedlaniem się.[46] Oba szczepy znajdują się w Flora Plus+. Kanadyjskie badanie z 2001 roku wykazało, że szczepy te przywróciły i utrzymały prawidłową florę w okolicach intymnych u kobiet już po miesiącu codziennego stosowania.[47]
W innym badaniu z 2020 roku 20 kobiet z ciężką i przewlekłą grzybicą pochwy otrzymało leczenie żelem zawierającym trzy różne szczepy Lactobacillus, w tym L. rhamnosus. U 45 procent uczestniczek infekcja całkowicie ustąpiła.[48] Szczep ten znajduje się w Flora Plus+.
Ponieważ zaburzona mikroflora jelitowa sprzyja wzrostowi zarówno candidy, jak i niepożądanych bakterii, ważne jest utrzymywanie zdrowego stylu życia. Kontynuuj zdrowe odżywianie i unikaj niepotrzebnego stresu, aby zmniejszyć ryzyko ponownego zdominowania organizmu przez candidę. Napisz do naszego działu obsługi klienta, aby otrzymać bezpłatny protokół Candida.
Darmowy protokół Candida
Skontaktuj się z naszym działem obsługi klienta pod adresem [email protected], aby otrzymać bezpłatne porady żywieniowe, a także inne bezpłatne wskazówki dotyczące samopomocy oraz protokoły zdrowotne, które możesz stosować, jeśli cierpisz na candidę lub inne grzybice. Nasze protokoły samopomocowe nie służą do diagnozowania, leczenia ani wyleczenia chorób. To porady i wskazówki do samopomocy, które nie zastępują konwencjonalnej opieki medycznej. Nasze protokoły są przeznaczone wyłącznie dla osób dorosłych. Suplementy diety nie powinny być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety. Ważna jest urozmaicona i zbilansowana dieta oraz zdrowy styl życia.
