Enzymy trawienne – pomoc, gdy trawienie szwankuje

Czas czytania: 2-3 min

Masz dolegliwości trawienne mimo że odżywiasz się zdrowo? Być może po posiłkach masz kwaśne odbijanie i czujesz, że zjedzony pokarm trawi się bardzo długo? Wtedy dodatkowa porcja enzymów trawiennych może pomóc. Szczególnie skuteczne będą, jeśli jednocześnie zadbasz o poprawę swojej flory jelitowej.

Czym są enzymy?

Enzymy to rodzaj białek, które działają w organizmie jak „iskra zapłonowa”: uruchamiają, czyli katalizują, różne reakcje. Aby zostały uaktywnione, muszą panować odpowiednie warunki. Najczęściej chodzi o określoną temperaturę i określony poziom pH. Ponadto do działania enzymów potrzebne są różne „kofaktory”, na przykład witaminy i minerały.

Czym są enzymy trawienne?

Enzymy trawienne to białka, które regulują reakcje chemiczne wykorzystywane przez organizm do rozkładania spożywanego pokarmu. Enzymy rozkładają jedzenie na składniki odżywcze wystarczająco małe, by mogły przejść przez ścianę jelita cienkiego i zostać wchłonięte do krwi. Tam są następnie transportowane po całym ciele do wszystkich komórek.

Enzymy trawienne są produkowane i uwalniane w kilku miejscach w organizmie, m.in. w śliniankach w jamie ustnej, a także w wątrobie, żołądku i jelicie cienkim. Największym „producentem” jest jednak trzustka. Gdy pokarm przechodzi z żołądka do jelita cienkiego, trzustka uwalnia duże ilości trzech następujących typów enzymów trawiennych:

Lipaza (rozkłada tłuszcze)
Amylaza (rozkłada węglowodany)
Proteaza (rozkłada białka)

Enzymy trawienne znajdują się także w żywności, pod warunkiem że nie jest ona rafinowana ani podgrzewana do więcej niż około 40 stopni. Dlatego warto włączać do diety surowe warzywa i owoce. Dzięki temu dostarczasz substancji, które ułatwiają pracę trzustce – i całemu układowi trawiennemu. Pomocne jest też dokładne żucie, ponieważ enzym amylaza uwalnia się w ślinie podczas żucia.

Niedobór enzymów trawiennych

Zdolność organizmu do wytwarzania enzymów trawiennych zmniejsza się z wiekiem. Produkcję mogą zaburzać także stres, czynniki dziedziczne, wirusy żołądkowo-jelitowe i inne czynniki. Silnie przyczynia się do tego typowa zachodnia, rafinowana i uboga w enzymy dieta, przez co trawienie nie otrzymuje niezbędnego wsparcia. Taka dieta zawiera też dużo cukru, co zwiększa obciążenie trzustki. Jej głównym zadaniem jest produkcja insuliny, aby utrzymać poziom cukru we krwi w ryzach. Jeśli stale napływają duże ilości glukozy, które wymagają produkcji znacznych ilości insuliny, trzustka jest zmuszona zepchnąć produkcję enzymów trawiennych na dalszy plan.

Istnieją także czynniki genetyczne, które mogą mieć znaczenie. Częstym przykładem jest to, że wiele osób przestaje wytwarzać wystarczającą ilość enzymu laktazy, który rozkłada laktozę – cukier mleczny – w jelicie cienkim. Jeśli spożywasz produkty mleczne i masz niedobór laktazy, nie są one odpowiednio trawione, tylko przechodzą do jelita grubego, gdzie bakterie przekształcają cukier mleczny w gazy prowadzące do wzdęć i biegunki.

Inne przyczyny obniżonej produkcji enzymów trawiennych to nietolerancje lub alergie na określone pokarmy oraz powtarzane stosowanie leków przeciwzapalnych i antybiotyków. Skutkiem bywa często nieszczelne jelito i IBS. Dolegliwości te charakteryzują się biegunką, bólami brzucha, gazami, wzdęciami, nudnościami oraz uczuciem ciągłego przepełnienia w jamie brzusznej.

Uzupełnij enzymy trawienne

Enzymy trawienne są dostępne jako suplementy wspierające trawienie. Suplementy mogą być pozyskiwane z różnych źródeł: owoców, warzyw, drożdży, grzybów oraz od zwierząt (ekstrakt trzustkowy). Dostępne są preparaty jednoskładnikowe, zawierające tylko jeden rodzaj enzymu, oraz mieszanki wielu enzymów rozkładających białka, tłuszcze i węglowodany. Dla większości osób najlepszy będzie właśnie taki preparat złożony, ponieważ zapewnia szersze działanie.

Badania

Badanie opublikowane w Frontline Gastroenterology wykazało, że osoby z wrażliwym jelitem (IBS), które często mają luźne stolce po posiłku, odczuwały poprawę po przyjmowaniu enzymu lipazy przed jedzeniem. A zgodnie z innym badaniem z 2017 roku, opublikowanym w European Review for Medical and Pharmacological Sciences i testującym preparat łączący kilka różnych enzymów trawiennych plus rozpuszczalny błonnik, u osób z zapaleniem lub nadwrażliwością jelit nastąpiło istotne zmniejszenie dolegliwości trawiennych, w tym bólów brzucha, gazów i wzdęć.

Naukowcy, którzy przeprowadzili metaanalizę badań z ostatnich 60 lat, wysnuli wniosek, że enzymy trawienne często pomagają w dolegliwościach trawiennych podobnych do IBS. Przyjmowanie enzymów trawiennych w połączeniu z probiotykami również mogłoby pomóc na te problemy trawienne.

Czy enzymy są bezpieczne?

Suplementy enzymów trawiennych są całkowicie bezpieczne, gdy są przyjmowane zgodnie z zaleceniami. Istnieje jednak kilka badań sugerujących, że suplementacja enzymem bromelainą z ananasa, który rozkłada białka, może zmniejszać krzepliwość krwi. Oznacza to, że osoby przyjmujące leki rozrzedzające krew powinny zachować ostrożność w stosowaniu bromelainy.

Postępowanie przy zaburzeniach trawienia i IBS

Lekarz Mark Hyman, ekspert od dolegliwości trawiennych, zaleca m.in. następujące działania w przypadku IBS:

Wykonaj test nietolerancji pokarmowej (przeciwciała IgG przeciwko pokarmom) lub na kilka tygodni wyeliminuj wszystkie typowe alergeny i szkodliwe produkty – nabiał, gluten, jaja, kukurydzę, soję, orzeszki ziemne, alkohol i cukier. Następnie wprowadzaj je ponownie pojedynczo, aby sprawdzić, czy wywołują objawy. Jeśli je powodują, musisz wykluczyć je z diety.
Sprawdź, czy nie masz przerostu niepożądanych bakterii w jelicie cienkim, wykonując tzw. test oddechowy w kierunku SIBO. Przy znacznym przeroście polecamy kilka produktów, o których uzyskasz informacje, kontaktując się z naszym działem obsługi pod adresem [email protected] i prosząc o nasz protokół żołądkowo-jelitowy.
Odbuduj trawienie dzięki dobrym bakteriom jelitowym. Stosuj preparaty takie jak Digestive Enzymes Plus+ z dużą ilością wysokiej jakości probiotyków dwa do trzech razy dziennie do posiłku przez co najmniej trzy miesiące. Warto też przyjmować szczep S. boulardii dwa razy dziennie przez dwa miesiące, który dodatkowo pomaga normalizować pracę jelit.
Przyjmuj enzymy trawienne do posiłków, aby wspomóc rozkładanie pokarmu w czasie, gdy jelita się regenerują. Możesz też suplementować składniki odżywcze wzmacniające błonę śluzową jelit, m.in. olej rybi, cynk, witaminę A i glutaminę. Pomóc może również suplementacja kwasem solnym (chlorowodorowym), jeśli własna produkcja żołądka jest obniżona.
Istnieje specjalny suplement diety, który wspiera zdrowie błony śluzowej jelit i przeciwdziała tzw. nieszczelnemu jelitu (leaky gut). Nazywa się GI Response.

Pamiętaj też, aby jeść i pić w spokoju, tak by mieć czas na dokładne przeżuwanie, oraz nie jeść zbyt późno wieczorem. Dłuższa nocna przerwa od jedzenia daje układowi trawiennemu więcej czasu na odpoczynek i regenerację. Jeśli cierpisz na nieco poważniejsze dolegliwości żołądkowo-jelitowe lub zaburzenia w obrębie przewodu pokarmowego, zalecamy kontakt z naszym działem obsługi pod adresem [email protected] i prośbę o nasz protokół żołądkowo-jelitowy.