MSM
Siarka jest ważnym pierwiastkiem chemicznym, ale mimo to pozostawała czymś w rodzaju ukrytego bohatera w świecie żywienia. Nowe ustalenia wskazują jednak, że siarka jest ważniejsza, niż przypuszczaliśmy.
Dawniej ludzie często jeździli do uzdrowisk i kąpali się w siarkowych źródłach, aby złagodzić dolegliwości stawowe. Przeprowadzono kilka badań, aby sprawdzić, co dzieje się z osobami z problemami stawów, które są leczone w hotelach spa okładami z błota i/lub kąpielami w siarkowej wodzie z Morza Martwego. Wyniki sugerują, że szczególnie kąpiele mają pozytywny efekt.
MSM to siarka
Interesujące jest również to, że wiele miejsc, w których ludzie żyją wyjątkowo długo – tzw. niebieskie strefy, jak Kostaryka, Ikaria, Okinawa i Sardynia – często leży na terenach wulkanicznych bogatych m.in. w siarkę. Metylosulfonylometan (MSM) to substancja bardzo bogata w siarkę, zawierająca 35% organicznej siarki.
Siarka i MSM – na co są dobre
Siarka i MSM są korzystne, ponieważ budują skórę, włosy, tkankę łączną, mięśnie, chrząstki, ścięgna i kości, zawierając składnik niezbędny do wytwarzania kolagenu. Wszystkie komórki zawierają siarkę – zarówno u zwierząt, jak i w roślinach. W organizmie człowieka siarka jest najpowszechniejszym minerałem zaraz po wapniu i fosforze. Szczególnie dużo siarki mamy w tkankach takich jak kości, chrząstki, stawy, włosy, skóra i paznokcie, a także w mielinie, która stanowi ochronną warstwę wokół naszych komórek nerwowych. Siarka buduje struktury ciała.
Siarka jest też potrzebna do utrzymania zdrowych, elastycznych ścian komórkowych, aby różne płyny mogły być transportowane do i z komórek. Oznacza to, że siarka pomaga również utrzymywać równowagę kwasowo-zasadową organizmu. Jeśli ten transport płynów nie działa prawidłowo, mogą pojawić się stany zapalne i ból, a ryzyko niektórych chorób neurodegeneracyjnych wzrasta.
Już w latach 30. XX wieku badacze wykazali, że osoby z dolegliwościami stawowymi cierpiały na niedobór siarki i że ich stan poprawiał się po uzupełnieniu tego minerału. Oprócz działania budulcowego na tkanki chrzęstne i stawowe zrozumiano też ostatnio, że siarka hamuje różne enzymy rozkładające te struktury w organizmie. Krótko mówiąc, gdyby całkowicie brakowało siarki, ciało nie miałoby żadnej struktury, lecz byłoby bezkształtną masą.
MSM a detoksykacja
Innym zadaniem siarki jest wspieranie procesów detoksykacji organizmu. Minerał ten jest potrzebny m.in. do produkcji żółci w wątrobie oraz do wytwarzania przeciwutleniaczy – kwasu alfa-liponowego i glutationu – które rozkładają wiele różnych toksyn, leków, hormonów steroidowych i innych związków w organizmie.
Siarka wchodzi także w skład kilku związków siarkowych, przede wszystkim aminokwasów metioniny, cysteiny i cystyny, ale także witamin z grupy B: tiaminy, kwasu pantotenowego i biotyny, oraz hormonu insuliny. Oznacza to, że musimy dostarczać wystarczającą ilość siarki, aby organizm mógł z jednej strony metabolizować tłuszcze, węglowodany i glukozę (do czego przyczyniają się witaminy z grupy B), a z drugiej – wytwarzać odpowiednią ilość insuliny, co jest szczególnie ważne u osób z cukrzycą.
I to nie wszystko. Różne metabolity zawierające siarkę, w tym przeciwutleniacz glutation, współdziałają z wieloma innymi związkami pełniącymi ważne funkcje w organizmie, na przykład z omega-3- i omega-6-fettsyror, selenem, cynkiem, miedzią i magnezem oraz witaminami C i E i innymi antyoksydantami. Według badaczy Marcela Nimniego, Bo Hana i Fabioli Cordoby, autorów artykułu „Are we getting enough sulfur in our diet”, coraz więcej wskazuje na to, że glutation i inne siarkowe metabolity odgrywają kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu mechanizmów, w których uczestniczą powyższe składniki odżywcze.
Siarka i MSM w pożywieniu
Aby dostarczyć sobie odpowiednią ilość siarki, trzeba jeść produkty zawierające siarkowe aminokwasy metioninę i cysteinę. Z nich organizm może sam wytwarzać inne bogate w siarkę aminokwasy – cystynę, glutation i taurynę. Do takich produktów należą m.in. ekologiczne żółtka jaj oraz mięso zwierząt wypasanych na trawie, a także owoce morza i dziko łowione ryby.
Istnieje też wiele roślin, które dobrze pobierają siarkę z gleby i przekazują ją nam w postaci różnych organicznych związków siarki. Przykłady to warzywa kapustne, takie jak czerwona kapusta, brokuły i bok choy, rośliny cebulowe, takie jak czosnek, czerwona cebula i por, oraz łodygowe, jak seler naciowy, fenkuł i szparagi. Do tej grupy zaliczają się też orzechy włoskie, migdały i sezam, a także kokos, oliwki, banany i ananas oraz wszystkie rodzaje roślin strączkowych (rośliny strączkowe zawsze namaczaj i gotuj pod ciśnieniem, jeśli chcesz je spożywać.) Problem z tymi roślinami polega na tym, że często zawierają wiele substancji antyodżywczych.
Niestety, siarka stała się towarem deficytowym w kilku częściach świata z powodu wyjałowionych gleb. Nowoczesne, wysoko wydajne rolnictwo intensywne dostarcza duże ilości nawozów sztucznych zawierających trzy składniki: azot, fosfor i potas. To sprawia, że inne minerały są wypierane, w tym siarka.
Aminokwasy siarkowe – metionina i cysteina – nie są w znaczącym stopniu magazynowane w organizmie, z wyjątkiem zredukowanego glutationu (GSH) w wątrobie. Większość nadmiaru ulega utlenieniu do siarczanów i jest wydalana z moczem. Dlatego jesteśmy zależni od stałej podaży z dietą. Ponieważ glutation jest niezbędny dla procesów detoksykacji i obrony przed stresem oksydacyjnym, przy niedoborze siarki stawy i chrząstki pozostają bez wsparcia – nie są bowiem tak kluczowe dla przeżycia jak mózg czy wątroba. Wówczas pomocne mogą być siarkowe suplementy, takie jak MSM i siarczan glukozaminy.
Siarka i MSM – suplementy diety
Siarki nie kupimy jako samodzielnego suplementu, ale w formie naturalnie występującej w organizmie substancji – metylosulfonylometanu (MSM) – już tak. MSM składa się w 35 procentach z organicznej siarki i występuje u wszystkich kręgowców oraz w roślinach. Substancję tę można też wytwarzać syntetycznie. Najczęściej wykorzystuje się wtedy ligninę roślinną z sosny.
Poza rolą dawcy siarki MSM wydaje się również wpływać na gospodarkę siarki w organizmie, choć dokładny mechanizm tego działania nie został jeszcze wyjaśniony.
Badanie kliniczne z 2006 roku wykazało, że 3 gramy MSM przyjmowane dwa razy dziennie przez 12 tygodni znacząco zmniejszały ból u osób ze zwyrodnieniem stawu kolanowego. W innym badaniu z 2016 roku na 120 osobach z artrozą MSM w połączeniu z przeciwzapalną rośliną – boswellią – dało lepsze wyniki niż leczenie siarczanem glukozaminy. Natomiast trzecie badanie z 2004 roku pokazało, że połączenie MSM i glukozaminy u 118 osób z artrozą działało lepiej niż gdy stosowano je oddzielnie. Dodatkowe próby z MSM wykazały, że suplement ten zmniejsza także zakwasy i uszkodzenia większych mięśni.
Inne dobre sposoby dostarczania siarki z suplementów to uzupełnianie siarkowych aminokwasów – metioniny i cysteiny. Warto też rozważyć „nośniki siarki”, czyli kwas alfa-liponowy i siarczan glukozaminy. Glukozamina pomaga transportować siarkę do chrząstki, natomiast kwas alfa-liponowy to silny przeciwutleniacz, który dodatkowo pomaga organizmowi odzyskiwać inne zużyte antyoksydanty oraz zwiększa spalanie glukozy w komórkach. Kwas liponowy wiąże też metale ciężkie i usuwa je z organizmu.
Możemy również dostarczać siarkę, kąpiąc się w siarkowych źródłach lub w wodzie, do której dodano związki siarki, np. siarczan magnezu (sól Epsom). Takiej wody nie należy jednak pić.
Dwutlenek siarki, siarczyny i MSM
MSM zawiera organiczną formę siarki i nie należy go mylić z nieorganicznymi związkami siarki powstającymi podczas jej spalania. Do takich związków należą m.in. dwutlenek siarki i różne siarczyny, które często są używane jako konserwanty w żywności i mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości.
Czy MSM jest bezpieczne?
MSM to dobrze przebadana substancja i okazała się całkowicie bezpieczna nawet w wysokich dawkach. MSM jest skuteczne w dawkach między około 1,5 a 6 gramów. Zaleca się rozpocząć od około 500 miligramów i stopniowo zwiększać dawkę przez kilka tygodni. Ponieważ MSM podnosi poziom glutationu w organizmie, prawdopodobnie zwiększa zdolność detoksykacji. Może to ewentualnie prowadzić do tzw. objawów detoksykacji, na przykład wysypek skórnych, jeśli zacznie się od zbyt wysokiej dawki. Dostarczenie wysokich dawek MSM z pożywieniem jest trudne. Nawet na diecie roślinnej dostarcza się jedynie około 5 miligramów MSM dziennie.
Aby znaleźć dobry produkt MSM, warto sprawdzić sposób jego wytwarzania. Najlepiej, jeśli powstał w procesie destylacji, ponieważ ewentualne zanieczyszczenia, takie jak metale ciężkie, są w tym procesie usuwane. Produkcja przez krystalizację jest jednak mniej kosztowna i daje tańszy produkt końcowy. MSM, które sprzedaje Greatlife.pl, jest wytwarzane metodą destylacji, i to w jedynej na świecie instalacji, która potrafi zapobiec krzyżowemu zanieczyszczeniu (np. metalami ciężkimi), mogącemu wystąpić, gdy w tym samym miejscu produkuje się inne produkty zawierające siarkę.
Na co pomaga MSM?
MSM jest dobre, aby poprawić kondycję skóry, włosów i paznokci oraz aby zmniejszyć dolegliwości związane ze stanem zapalnym, bólem stawów i artrozę. Wiele osób stosuje MSM także w celu detoksykacji i ograniczenia tzw. przeciekającego jelita. Są też tacy, którzy przyjmują MSM na alergię na pyłki brzozy.
Źródła & odniesienia naukowe
Sukenik S1. Isr J Med Sci. 1996 Jul;32 Suppl:S16-9.
Ben D. Senturia. J Bone Joint Surg Am, 1934 Jan; 16 (1): 119 -125.
M. X. Sullivan, W. C. Hess. J Bone Joint Surg Am, 1934 Jan; 16 (1): 185 -188.
Vignon E1, Mazières B, Richard M, Annefeld M. In vitro evaluation of a chondro-protector]. [Article in French]. Rev Rhum Mal Osteoartic. 1990 Oct 30;57(9 ( Pt 2)):15S-18S.
Nimni ME1, Han B, Cordoba F. Are we getting enough sulfur in our diet? Nutr Metab (Lond). 2007 Nov 6;4:24.
The Sulphur Institute [Internet: https://www.sulphurinstitute.org/pub/a03c65e4-a45a-9e08-38d6-c11894ec8992]
Kim LS, Axelrod LJ, Howard P, Buratovich N, Waters RF. Osteoarthritis Cartilage. 2006 Mar;14(3):286-94.
Usha PR, Naidu MU. Clin Drug Investig. 2004;24(6):353-63.
Nakhostin-Roohi B1, Barmaki S, Khoshkhahesh F, Bohlooli S. J Pharm Pharmacol. 2011 Oct;63(10):1290-4.
Barmaki S, Bohlooli S, Khoshkhahesh F, Nakhostin-Roohi B. J Sports Med Phys Fitness. 2012 Apr;52(2):170-4.
Nakhostin-Roohi B, Niknam Z, Vaezi N, Mohammadi S, Bohlooli S. Iran J Pharm Res. 2013 Fall;12(4):845-53.
Karabay AZ, Koc A, Ozkan T, Hekmatshoar Y, Sunguroglu A, Aktan F, Buyukbingol Z. Int J Mol Sci. 2016 Jul 15;17(7).
Kang DY, Darvin P, Yoo YB, Joung YH, Sp N1, Byun HJ, Yang YM1. Int J Oncol. 2016 Feb;48(2):836-42. doi: 10.3892/ijo.2015.3277.
S P N, Darvin P, Yoo YB, Joung YH, Kang DY, Kim DN et al. BMC Can. 2015 Jun 19;15:474. doi: 10.1186/s12885-015-1445-0.
Caron JM. PLoS One. 2015 Nov 4;10(11):e0141565.
Kamel R, El Morsy EM. Arch Pharm Res. 2013 Sep;36(9):1140-8.
Kim JH, Shin HJ, Ha HL, Park YH, Kwon TH, Jung MR et al. World J Hepatol. 2014 Feb 27;6(2):98-106. doi: 10.4254/wjh.v6.i2.98.
