Selen to pierwiastek śladowy, który odgrywa kluczową rolę w naszym zdrowiu, choć często poświęca mu się mindre uwagi niż innym składnikom odżywczym. W tym artykule przyjrzymy się, czym jest selen, jakie pełni funkcje w organizmie, dlaczego jest ważny dla zdrowia, jakie są objawy niedoboru, jaka jest zalecana dzienna dawka oraz jakie istnieje ryzyko przedawkowania.
Czym jest selen?
Selen to pierwiastek śladowy (mikroelement), który naturalnie występuje w niektórych produktach spożywczych i w glebie. Jest ważnym składnikiem wielu enzymów i białek w organizmie.
Jakie funkcje pełni selen?
Selen pełni w organizmie kilka ważnych funkcji, w tym:
- Obrona antyoksydacyjna: selen pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Jest składnikiem enzymu peroksydazy glutationowej, który pomaga zwalczać szkodliwe wolne rodniki i chronić komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.
- Zdrowie tarczycy: selen przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Odgrywa rolę w przekształcaniu hormonów tarczycy z formy nieaktywnej w aktywną, wspierając tym samym jej pracę.
- Układ odpornościowy: selen przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Jest ważny dla utrzymania zdrowej i silnej odpowiedzi immunologicznej.
- Włosy i paznokcie: selen pomaga utrzymać prawidłowy stan włosów i paznokci.
- Produkcja plemników. Selen przyczynia się do prawidłowej spermatogenezy. Jest to biologiczny proces, w którym plemniki są wytwarzane i dojrzewają.
Dlaczego potrzebujemy selenu?
Selen jest niezbędny dla wielu aspektów naszego zdrowia. Wspiera profilaktykę chorób i przyczynia się do zdrowia skóry oraz włosów. Jest również ważny dla tarczycy i w neutralizowaniu wolnych rodników. Niestety w Szwecji gleby są ubogie w selen, dlatego szwedzka żywność zawiera stosunkowo niższe ilości selenu niż produkty uprawiane na glebach bogatych w ten pierwiastek.
Ile selenu potrzebuję dziennie?
Zalecana dzienna ilość selenu różni się w zależności od wieku, płci i stylu życia. Oto kilka wytycznych:
Mężczyźni w wieku 14 lat i starsi: 55 mikrogramów
Kobiety w wieku 14 lat i starsze: 55 mikrogramów
Kobiety w ciąży: 60 mikrogramów
Kobiety karmiące piersią: 60 mikrogramów
Czy można przedawkować selen?
Selen można przedawkować, choć zdarza się to bardzo rzadko. Wartość UL (Upper Level, czyli Tolerable Upper Intake Level) to termin używany w nauce o żywieniu, który określa najwyższą dobową ilość składnika odżywczego, jaką można spożyć bez ryzyka negatywnych skutków zdrowotnych. Wartość UL jest ustalana przez zespoły ekspertów oceniające dostępne badania naukowe dotyczące składników odżywczych i ich potencjalnych zagrożeń. Uwzględnia się wszystkie znane źródła danego składnika, w tym dietę, suplementy diety oraz, w niektórych przypadkach, żywność wzbogacaną. UL dla selenu wynosi 200 mikrogramów selenu dziennie z suplementów diety, zgodnie z CRN.
Źródła i referencje
Livsmedelsverket: https://www.livsmedelsverket.se/livsmedel-och-innehall/naringsamne/salt-och-mineraler1/selen
Mehdi Y, Hornick JL, Istasse L, Dufrasne I. Molecules. 2013 Mar PMCID: PMC6270138.
