Wskazówki przy endometriozie, PCOS i PCO

Endometrioza – 200 milionów kobiet dotkniętych

Endometrioza to przewlekła choroba, która dotyka około 10 procent kobiet w wieku rozrodczym, czyli około 200 milionów kobiet na całym świecie. To jednak jedynie szacunek, ponieważ dokładna częstość występowania może się różnić w zależności od wielu czynników, a postawienie diagnozy bywa trudne. Liczba ta może więc być wyższa. Ponadto nasilenie choroby może się znacznie różnić u poszczególnych osób.

Endometrioza może być bolesna

Endometrioza to choroba, w której fragmenty błony śluzowej macicy przemieszczają się poza jamę macicy zamiast wydostawać się wraz z krwią menstruacyjną przez pochwę. Fragmenty te mogą trafiać zarówno do jajników, jak i do otrzewnej, a w ciężkich przypadkach nawet do płuc. Ogniska błony śluzowej przemieszczone poza macicę mogą ulegać stanowi zapalnemu. Endometrioza może dotyczyć także wyrostka robaczkowego (appendix). Choroba wiąże się nie tylko z bólem przed lub w trakcie miesiączki, ale może również prowadzić do niepłodności.

Dieta ma znaczenie w endometriozie

Badania wskazują, że żywność bogata w witaminy C, E i z grupy B ma pozytywny wpływ na endometriozę. Badania na szczurach sugerują, że witamina D poprawia przebieg endometriozy. Wykazano również, że przeciwutleniacze zmniejszają ból przewlekły i markery stanu zapalnego u kobiet cierpiących na endometriozę.

Endometrioza – dominacja estrogenowa

Endometrioza może wynikać z dominacji estrogenowej. Dr Libby Weaver, biochemik specjalizująca się w żywieniu, pisze:

„W przypadku niedoczynności tarczycy od dawna wiadomo, że nadmierna produkcja estrogenów obniża funkcję tarczycy i biorąc pod uwagę, że hormonalna endometrioza to stan skrajnej dominacji estrogenowej, związek między niedoczynnością tarczycy a endometriozą nie dziwi.”

Objawy dominacji estrogenowej

Objawy dominacji estrogenowej mogą obejmować: obfite krwawienia miesiączkowe, krwawienia międzymiesiączkowe, obrzęk i tkliwość piersi, bóle głowy podczas miesiączki, zatrzymywanie wody, piersi włóknisto-torbielowate (łagodne guzki lub „sznurowata” konsystencja piersi).

Zespół policystycznych jajników (PCOS) 

Zespół policystycznych jajników (PCOS) dotyka około siedmiu procent wszystkich kobiet w wieku rozrodczym. PCOS nie oznacza wyłącznie obecności licznych torbieli na jajnikach, jak w przypadku PCO, ale obejmuje także nadmierną produkcję męskich hormonów płciowych oraz nieregularne cykle miesiączkowe.

Kobiety z PCOS mogą doświadczać zarówno nieregularnych miesiączek, jak i braku owulacji, co odróżnia PCOS od PCO, w którym miesiączki mogą być regularne. PCOS może również prowadzić do zwiększonego owłosienia na ciele i twarzy (hirsutyzm), trądziku i nadwagi, co nie jest typowe u kobiet z samym PCO.

W PCOS produkcja estrogenów często bywa nieregularna, co prowadzi do zahamowania owulacji – nie jest to konieczne u kobiet jedynie z PCO. Insulinooporność, skutkująca wysokimi poziomami insuliny i potencjalnie podwyższonym poziomem glukozy we krwi, jest również częstsza w PCOS niż w PCO.

Aby radzić sobie z PCOS, ważne jest wypracowanie dobrej i trwałej diety oraz stylu życia, które obejmują regularną aktywność fizyczną.

Policystyczne jajniki (PCO)

Policystyczne jajniki (PCO) dotyczą nawet 20–30 procent wszystkich kobiet w wieku rozrodczym. PCO oznacza, że jajniki mają wiele torbieli, co można stwierdzić w badaniu USG. Warto jednak zauważyć, że mimo obecności torbieli kobiety z PCO nie muszą mieć nadprodukcji męskich hormonów płciowych ani nieregularnych cykli miesiączkowych, co jest charakterystyczne dla PCOS.

Kobiety z PCO mogą mieć prawidłowe cykle miesiączkowe i prawidłowe poziomy androgenów (męskich hormonów płciowych). To odróżnia PCO od PCOS, w którym te objawy są bardziej wyraźne. Samo PCO nie prowadzi do trądziku, nadwagi ani nieregularnej produkcji estrogenów, ale jeśli te objawy występują, może to wskazywać raczej na PCOS niż na samo PCO.

Zdrowa dieta i regularna aktywność fizyczna są zawsze korzystne dla ogólnego zdrowia, ale nie ma szczególnej potrzeby wdrażania ich wyłącznie z powodu PCO. 

Zespół policystycznych jajników (PCOS) vs policystyczne jajniki (PCO)

Zespół policystycznych jajników (PCOS) i policystyczne jajniki (PCO) to dwa powiązane, ale odmienne pojęcia.

PCOS to zespół charakteryzujący się co najmniej dwoma z trzech poniższych kryteriów:

1. Nieregularna lub brak owulacji, czego skutkiem są nieregularne miesiączki lub ich brak.
2. Wysoki poziom androgenów (męskich hormonów płciowych) w organizmie, co może prowadzić do objawów takich jak hirsutyzm (nadmierne owłosienie ciała), trądzik i wypadanie włosów.
3. Policystyczne jajniki (PCO), czyli obecność 12 lub więcej małych torbieli w co najmniej jednym jajniku widocznych w USG.

Policystyczne jajniki (PCO) odnoszą się więc wyłącznie do ostatniego kryterium – gdy w jajnikach znajduje się wiele małych torbieli. Nierzadko kobiety mają PCO, nie mając jednocześnie PCOS. Jak wspomniano, nawet 20–30% wszystkich kobiet ma policystyczne jajniki, ale nie wszystkie spełniają kryteria zespołu policystycznych jajników (PCOS). Zatem PCO jest częścią PCOS, ale można mieć PCO bez PCOS.

Zalecenia przy endometriozie, PCOS & PCO

1. Jedz dietę paleo bogatą w ekologiczne mięso od zwierząt karmionych trawą, podroby, owoce, owoce jagodowe oraz warzywa o niskiej zawartości substancji antyodżywczych, takie jak marchew i karczoch. Unikaj fast foodu, cukru i szybkich węglowodanów, tłuszczów trans obecnych np. w frytkach i ciastkach oraz olejów roślinnych. 
2. Ogranicz przewlekły i negatywny stres. Pod wpływem stresu organizm wykorzystuje progesteron do produkcji hormonów stresu. Prowadzi to do dominacji estrogenowej oraz zbyt niskiego poziomu progesteronu.
3. Regularnie ćwicz i poc się. 
4. Przeciwdziałaj dolegliwościom ze strony przewodu pokarmowego i zadbaj o sprawną detoksykację wątroby, ponieważ odgrywa ona kluczową rolę w usuwaniu nadmiaru estrogenów z organizmu. Nadmiar estrogenów jest wychwytywany z krwi do wątroby, gdzie wiąże się ze związkami w II fazie detoksykacji. Następnie trafia z żółcią do jelit i dalej jest wydalany z kałem. Jeśli w jelitach jest dużo niekorzystnych bakterii (a nie probiotyków), mogą one „zjadać” te wiązania, przez co estrogen (właściwie estradiol – jeden z kilku hormonów estrogenowych) nie zostaje wydalony z kałem, lecz ponownie wchłania się do krwi. Probiotyki, rozpuszczalny błonnik z warzyw oraz suplementy wspierające zdrowie wątroby mogą być ważne przy endometriozie i nadmiarze estrogenów.
5. Skontroluj funkcję i stan tarczycy, ponieważ pełni ona bardzo ważną rolę w regulacji i koordynacji układu hormonalnego, w tym hormonów płciowych.
6. Ogranicz narażenie na substancje o działaniu estrogenopodobnym: obejmuje to m.in. BPA i ftalany w plastiku oraz niektóre chemikalia i pestycydy stosowane w rolnictwie.
7. Utrzymuj prawidłową masę ciała i unikaj nadwagi.
8. Unikaj kawy.
9. Skontaktuj się z naszym działem obsługi pod adresem [email protected], jeśli chcesz otrzymać protokół samopomocy dla endometriozy, PCOS lub PCO.

Suplementy diety przy endometriozie, PCOS & PCO

• NRC for NAD+: 1 kaps. rano, z jedzeniem lub bez. NRC (nikotynamido-rybozyd – chlorowodorek) to zaawansowana forma witaminy B3, która skutecznie podnosi poziom NAD+, niezbędnego koenzymu dla produkcji energii i naprawy komórkowej. Poziomy NAD+ powiązano z funkcją mitochondrialną, stanem zapalnym i wrażliwością na insulinę – kluczowymi czynnikami w PCOS, PCO i endometriozie. Badania wykazały, że suplementacja NRC może poprawiać zdrowie metaboliczne, zmniejszać markery zapalne i wspierać funkcję mitochondriów. W PCOS, gdzie częste są insulinooporność i stan zapalny o niskim nasileniu, NRC może wspierać metabolizm glukozy i równowagę hormonalną. W endometriozie NRC może wspierać zdolność komórek do radzenia sobie ze stresem oksydacyjnym, co ma znaczenie przy przewlekłym zapaleniu.
• NAC (N-Acetylcysteine): NAC to silny przeciwutleniacz, który odgrywa ważną rolę we wspieraniu naturalnych mechanizmów obronnych organizmu. Wykazano, że NAC poprawia wrażliwość na insulinę i zmniejsza markery stanu zapalnego, co jest szczególnie istotne w PCOS, gdzie insulinooporność jest powszechna. Badania pokazują również, że NAC może pomagać regulować cykl miesiączkowy i poprawiać owulację. Jego właściwości antyoksydacyjne mogą też zmniejszać stres oksydacyjny związany z endometriozą.
• Inositol: Inozytol, zwłaszcza myo-inozytol i D-chiro-inozytol, jest dobrze udokumentowany jako wsparcie w poprawie insulinooporności i równowagi hormonalnej w PCOS. Może pomagać w przywróceniu regularnej owulacji oraz zmniejszać objawy takie jak trądzik i nadmierne owłosienie. Istnieją też wstępne dowody, że inozytol może mieć działanie przeciwzapalne łagodzące endometriozę.
• Magnesium M4: Magnez jest ważny dla równowagi hormonalnej i rozluźnienia mięśni. Może zmniejszać skurcze związane z miesiączką i poprawiać wrażliwość na insulinę, co jest korzystne przy PCOS. Jego działanie przeciwzapalne i rozluźniające może też łagodzić ból w endometriozie i adenomiozie. Wspiera także redukcję stresu i poprawę snu, co może pozytywnie wpływać na równowagę hormonalną. Magnez pomaga regulować poziom cukru we krwi i insulinooporność, co jest szczególnie istotne u kobiet z PCOS. Jego właściwości przeciwzapalne mogą również zmniejszać stan zapalny, łagodząc objawy endometriozy.
• Flora Plus+: Flora Plus+ to najlepszy probiotyk, jaki znaleźliśmy na rynku. Po 2 tygodniach stosowania standardowej dawki możesz potroić dawkę i przyjmować 1 kaps. do każdego posiłku. Probiotyki są ważne przy dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego, ponieważ mogą przywracać równowagę mikroflory jelitowej. Wzmacniają barierę ochronną jelit, zmniejszając ryzyko stanu zapalnego i poprawiając trawienie. Mogą również poprawiać wchłanianie składników odżywczych i zmniejszać ryzyko infekcji jelitowych, co jest kluczowe dla zdrowia układu pokarmowego. Probiotyki mają korzystny wpływ przy PCOS, PCO i endometriozie/adenomiozie poprzez poprawę zdrowia jelit, zmniejszenie stanu zapalnego i wpływ na równowagę hormonalną. W PCOS i PCO mogą wspierać poprawę wrażliwości na insulinę i obniżać poziom markerów zapalnych. 
• Vitamin D3: Witamina D odgrywa ważną rolę w postępowaniu w PCOS, PCO i endometriozie/adenomiozie. U kobiet z PCOS i PCO odpowiedni poziom witaminy D może wspierać poprawę wrażliwości na insulinę, regulację cyklu miesiączkowego i równowagę hormonalną. Badania pokazują też, że niedobór witaminy D jest częsty u kobiet z tymi schorzeniami, dlatego suplementacja może być korzystna. W endometriozie witamina D może pomagać zmniejszać stan zapalny i łagodzić ból dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym. Utrzymanie optymalnego poziomu witaminy D jest również ważne dla ogólnego zdrowia hormonalnego i funkcji układu odpornościowego.
• Oyster Pure: Ekstrakt z ostryg jest korzystny przy PCOS, PCO lub endometriozie ze względu na wysoką zawartość cynku i innych ważnych składników odżywczych. Cynk wspiera równowagę hormonalną i zmniejsza stan zapalny, co może łagodzić niektóre objawy związane z tymi schorzeniami. Ponadto ekstrakt z ostryg dostarcza istotnych minerałów, które mogą wspierać funkcję jajników i poprawiać zdrowie reprodukcyjne. Witaminy i przeciwutleniacze obecne w ekstrakcie mogą także wzmacniać odporność i promować zdrowie komórek, co sprzyja ograniczaniu stanu zapalnego i zaburzeń hormonalnych.
• Omega-3 från vildfångad Sockeyelax från Alaska: Omega-3 są ważne dla zmniejszania stanu zapalnego oraz dla funkcji błon komórkowych i mózgu. Kwasy tłuszczowe omega-3 z oleju rybiego są korzystne przy PCOS, PCO i endometriozie ze względu na właściwości przeciwzapalne. Mogą pomagać zmniejszać stan zapalny w organizmie, co łagodzi ból i dyskomfort w endometriozie oraz wspiera równowagę hormonalną w PCOS i PCO. Omega-3 mogą także pomagać regulować insulinooporność, częsty czynnik w PCOS, oraz wspierać zdrową funkcję jajników. Dodatkowo kwasy omega-3 mogą poprawiać zdrowie serca i zmniejszać ryzyko problemów sercowo-naczyniowych, co jest ważne u kobiet z tymi zaburzeniami hormonalnymi.
• Krom Chrom jest korzystny przy PCOS, PCO i endometriozie, ponieważ może pomagać regulować poziom cukru we krwi, zmniejszać ochotę na słodycze i poprawiać wrażliwość na insulinę. Może wspierać równowagę hormonalną i łagodzić niektóre objawy związane z tymi schorzeniami. 
• Quercetin: Kwercetyna to naturalnie występujący flawonoid znany z silnych właściwości przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych. Hamując uwalnianie prozapalnych cytokin i enzymu COX-2, kwercetyna może przyczyniać się do zmniejszenia stanu zapalnego, który jest kluczowym mechanizmem zarówno w endometriozie, jak i adenomiozie, gdzie przewlekły stan zapalny prowadzi do bólu i zmian tkankowych. Jej działanie antyoksydacyjne pomaga neutralizować wolne rodniki i redukować stres oksydacyjny, który może nasilać stan zapalny i uszkodzenia tkanek w tych chorobach. Badania wykazały, że kwercetyna może łagodzić objawy poprzez zmniejszanie procesu zapalnego w tkance macicy w endometriozie i adenomiozie. W PCOS kwercetyna może modulować poziomy hormonów poprzez wpływ na enzymy zaangażowane w metabolizm estrogenów i sygnalizację insulinową, co wspiera lepszą równowagę hormonalną i zmniejsza hiperandrogenizm. Kilka badań sugeruje także, że kwercetyna może poprawiać wrażliwość na insulinę, co jest kluczowe w postępowaniu w PCOS, gdzie insulinooporność często stanowi problem. Podsumowując, kwercetyna może stanowić naturalne wsparcie w łagodzeniu objawów i wpływaniu na podstawowe mechanizmy tych schorzeń.
• Co Q10: Potrzebny do produkcji energii w komórkach. Gdy produkcja energii spada, komórki szybciej obumierają, a proces starzenia przyspiesza. CoQ10 jest korzystny dla kobiet z PCOS, PCO lub endometriozą ze względu na swoją rolę jako silny przeciwutleniacz. U kobiet z PCOS CoQ10 może pomagać poprawiać jakość komórek jajowych i wspierać lepszą produkcję energii w komórkach, co ma znaczenie dla płodności. Może także przyczyniać się do zmniejszenia stresu oksydacyjnego, związanego ze stanem zapalnym i zaburzeniami hormonalnymi. W endometriozie właściwości antyoksydacyjne CoQ10 mogą obniżać markery zapalne i łagodzić niektóre objawy związane z chorobą.
• Zink: Cynk jest ważny dla kobiet z PCOS, PCO i endometriozą. To istotny minerał, który może wspierać regulację równowagi hormonalnej i zmniejszać stan zapalny – kluczowe kwestie w tych schorzeniach. W PCOS cynk może pomagać poprawiać wrażliwość na insulinę i zmniejszać objawy takie jak trądzik i wypadanie włosów poprzez regulację produkcji androgenów. U kobiet z endometriozą cynk może wspierać układ odpornościowy i obniżać markery zapalne, co może łagodzić ból i inne dolegliwości. Podsumowując, cynk wspiera zdrowie hormonalne i zmniejsza dolegliwości związane ze stanem zapalnym. Cynk znajduje się w Oyster Pure, ale jeśli chcesz większej podaży, pikolinian cynku ma dawkę idealnie dobraną tak, by nie zaburzać równowagi cynk–miedź. 

Pamiętaj, że suplementy diety są uzupełnieniem diety. Najważniejsze jest zdrowe odżywianie, ruch i radzenie sobie ze stresem. Nasze protokoły samopomocy nie służą do stawiania diagnozy, leczenia ani wyleczenia chorób. To porady i wskazówki dotyczące samopomocy, które nie zastępują konwencjonalnej opieki zdrowotnej. Suplementy diety nie powinny być stosowane jako zamiennik zróżnicowanej diety. Ważna jest urozmaicona i zbilansowana dieta oraz zdrowy styl życia.

Author and Reviewer